Bij het sluiten van een overeenkomst gaan partijen ervan uit dat zij beschikken over juiste en volledige informatie. In de praktijk blijkt echter regelmatig dat één of beide partijen een overeenkomst is aangegaan onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken. In dat geval kan sprake zijn van dwaling. Maar wanneer is een beroep op dwaling juridisch succesvol?
Wat is dwaling?
Dwaling is geregeld in artikel 6:228 van het Burgerlijk Wetboek en houdt in dat een overeenkomst tot stand is gekomen onder invloed van een onjuiste voorstelling van zaken, terwijl deze bij een juiste voorstelling daarvan niet, of niet onder dezelfde voorwaarden zou zijn gesloten.
Een geslaagd beroep op dwaling kan leiden tot vernietiging van de overeenkomst. Dit betekent dat de overeenkomst met terugwerkende kracht wordt geacht nooit te hebben bestaan.
Wanneer is een beroep op dwaling wel of niet mogelijk?
Niet iedere onjuiste voorstelling van zaken leidt tot een succesvol beroep op dwaling. De wet stelt specifieke voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om een dergelijk beroep te laten slagen en bepaalt daarnaast in welke gevallen een beroep op dwaling juist wordt afgewezen.
1. een onjuiste inlichting van de weder partij
Een beroep op dwaling kan slagen wanneer de dwaling het gevolg is van een onjuiste inlichting van de wederpartij. Hiervan is sprake als de wederpartij onjuiste of misleidende informatie heeft verstrekt die van doorslaggevend belang was voor het sluiten van de overeenkomst.
Denk hierbij aan de mededeling van een verkoper dat een product nieuw is, terwijl het in werkelijkheid al meerdere keren is gebruikt. Indien de koper de overeenkomst juist vanwege deze mededeling heeft gesloten, kan sprake zijn van dwaling.
Wanneer de koper echter duidelijk heeft gemaakt het product hoe dan ook te willen aanschaffen, ongeacht deze informatie, mag de verkoper ervan uitgaan dat de overeenkomst ook zonder de betreffende inlichting tot stand zou zijn gekomen. Het vereiste causale verband ontbreekt dan, waardoor een beroep op dwaling niet zal slagen.
2. schending van de mededelingsplicht
Een beroep op dwaling kan slagen wanneer de wederpartij heeft nagelaten om relevante informatie te verstrekken, terwijl zij wist of had moeten begrijpen dat deze informatie van essentieel belang was voor het sluiten van de overeenkomst. In dat geval is sprake van schending van de mededelingsplicht.
Zo kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een verkoper van een woning die weet dat er sprake is van ernstige lekkage, maar dit niet meldt aan de koper. Indien de koper de overeenkomst niet of niet onder dezelfde voorwaarden zou hebben gesloten als hij hiervan op de hoogte was geweest, kan er sprake zijn van dwaling.
Dit ligt anders wanneer de verzwegen informatie geen doorslaggevende rol speelt bij het sluiten van de overeenkomst. Denk bijvoorbeeld aan een koper die een woning koopt vanwege de locatie en prijs, terwijl een klein, niet-gemeld gebrek zoals bijvoorbeeld een klemmende deur voor hem niet van betekenis is geweest. In dat geval ontbreekt het vereiste causale verband, waardoor een beroep op dwaling niet zal slagen.
3. wederzijdse dwaling
Er kan ook sprake zijn van wederzijdse dwaling. Dit is het geval indien de wederpartij bij het sluiten van de overeenkomst van dezelfde onjuiste veronderstelling als de dwalende is uitgegaan.
Een koper koopt een tweedehands auto van een particulier. Beide partijen gaan ervan uit dat de auto schadevrij is. Later blijkt dat de auto een ernstig schadeverleden heeft, waar geen van beiden van wist.
Omdat zowel koper als verkoper uitgingen van dezelfde onjuiste veronderstelling, kan sprake zijn van wederzijdse dwaling.
Het beroep op dwaling slaagt echter niet wanneer de wederpartij, net als bij punt 1, redelijkerwijs mocht aannemen dat de dwalende ook bij een juiste voorstelling van zaken de overeenkomst zou hebben gesloten.
Gevolgen van een geslaagd beroep
Als een beroep op dwaling slaagt, kan de overeenkomst worden vernietigd. Dit leidt tot:
– ongedaanmaking van prestaties (bijv. terugbetaling van koopprijs);
– herstel van de situatie alsof de overeenkomst nooit heeft bestaan.
In sommige gevallen kan de rechter ook kiezen voor aanpassing van de overeenkomst in plaats van vernietiging.
Praktische tips
Voor zowel ondernemers als particulieren geldt:
– Leg afspraken en informatie schriftelijk vast;
– Wees volledig en transparant bij onderhandelingen;
– Doe voldoende onderzoek voordat u een overeenkomst sluit;
Bent u een overeenkomst aangegaan onder invloed van dwaling en wilt u juridisch advies? Neem dan vrijblijvend contact op met Lamers Tielemans Advocaten. Stuur hiervoor een e-mail naar info@lamerstielemans.nl of bel met 040 – 21 80 515. Wij helpen u graag.