Schade veroorzaakt door dieren komt regelmatig voor. Denk aan bijvoorbeeld een hondenbeet of een paard dat uitbreekt en een verkeersongeval veroorzaakt. Dergelijke gebeurtenissen kunnen grote schade tot gevolg hebben, zowel financieel alsook fysiek. In zulke situaties is het belangrijk om te weten wie u kunt aanspreken voor uw schade.
Het uitgangspunt in de wet, op grond van artikel 6:179 BW, is dat de bezitter van een dier aansprakelijk is voor de schade die het dier veroorzaakt.
Dit betekent dat de bezitter in veel gevallen aansprakelijk is, ook als hij zelf niets verkeerd heeft gedaan. In juridische zin wordt dit aangeduid als risicoaansprakelijkheid.
De gedachte hierachter is dat dieren eigen, onberekenbaar gedrag kunnen vertonen. Degene die ervoor kiest een dier te houden, draagt het risico voor de eventuele gevolgen daarvan.
Wie wordt aangemerkt als bezitter?
In de meeste gevallen is de eigenaar van het dier tevens de bezitter. Dit kan echter anders liggen. Indien een dier bijvoorbeeld tijdelijk bij een ander verblijft, zoals bij een oppas, pension of verzorger, kan diegene als bezitter worden aangemerkt. De beoordeling wie als bezitter geldt, hangt af van de feitelijke omstandigheden van het geval. Daarbij is met name van belang wie de feitelijke macht over het dier uitoefent. Daarnaast kan ook de bedrijfsmatige gebruiker van een dier aansprakelijk zijn, bijvoorbeeld bij maneges.
Ook wanneer een dier is weggelopen, blijft de bezitter in veel gevallen aansprakelijk. Het enkele feit dat een dier ontsnapt, betekent niet dat het bezit en daarmee de aansprakelijkheid vervalt. Dit maakt dat in de praktijk zorgvuldig moet worden gekeken wie als bezitter kan worden aangemerkt.
Niet voor alle dieren kan iemand aansprakelijk worden gesteld. Voor schade veroorzaakt door in het wild levende dieren, zoals bijvoorbeeld wilde konijnen, zwijnen of reeën, is in beginsel geen bezitter aan te wijzen. In die gevallen kan meestal niemand op grond van de wet aansprakelijk worden gehouden.
Wanneer kan aansprakelijkheid worden beperkt?
De aansprakelijkheid van de bezitter is niet onbeperkt. In bepaalde gevallen kan de schade geheel of gedeeltelijk voor rekening van het slachtoffer blijven. Hiervan kan sprake zijn indien het slachtoffer eigen schuld heeft aan het ontstaan van de schade. Bijvoorbeeld wanneer iemand een dier moedwillig uitlokt, een waarschuwing negeert of bewust risico neemt.
Daarnaast kan in uitzonderlijke gevallen een beroep op overmacht slagen. Hiervoor is vereist dat de bezitter geen enkel verwijt kan worden gemaakt én dat de schade ook zou zijn ontstaan indien het dier zich als een ‘normaal’ dier zou hebben gedragen.
In de praktijk wordt dit echter met terughoudendheid toegepast.
Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking?
Indien aansprakelijkheid wordt vastgesteld, kan het slachtoffer aanspraak maken op vergoeding van zowel materiële alsook immateriële schade. Materiële schade betreft onder meer medische kosten, verlies van inkomen en schade aan eigendommen. Immateriële schade, ook wel smartengeld genoemd, ziet op pijn, angst of psychisch leed als gevolg van het incident.
De omvang van de schadevergoeding wordt bepaald aan de hand van de concrete omstandigheden van het geval en mede op basis van eerdere rechterlijke uitspraken. Het is raadzaam om de schade direct vast te leggen, door middel van foto’s, medische gegevens en/of verklaringen en getuigenverklaringen. Deze bewijsstukken kunnen ter onderbouwing van de schade worden gebruikt.
Verzekering en verhaal
In de praktijk wordt schade vaak verhaald op de aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) van de bezitter. Niet iedere schade is echter automatisch gedekt. Het is daarom van belang om tijdig te controleren of een verzekering dekking biedt en de schade zo spoedig mogelijk te melden. Indien er discussie ontstaat over aansprakelijkheid of dekking, kan juridisch advies wenselijk zijn.
Hondenbeten als veelvoorkomend voorbeeld
Een veelvoorkomend voorbeeld is de hondenbeet. Jaarlijks worden in Nederland veel mensen door een hond gebeten, waarbij de schade varieert tussen schrik en een schram en zwaar letsel en zelfs overlijden. In beginsel is de bezitter van de hond aansprakelijk voor deze schade, ook indien de hond niet eerder agressief gedrag heeft vertoond. Alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij duidelijke uitlokking, kan de aansprakelijkheid worden verminderd.
Conclusie
De wet legt de aansprakelijkheid voor schade door dieren in beginsel bij de bezitter. Deze aansprakelijkheid is ruim en geldt ook zonder dat sprake is van schuld. Alleen in uitzonderlijke situaties, zoals bij eigen schuld van het slachtoffer, kan deze aansprakelijkheid worden beperkt. Twijfelt u over aansprakelijkheid of wilt u uw schade verhalen, neem dan vrijblijvend contact op met Lamers Tielemans Advocaten. Stuur hiervoor een e-mail naar info@lamerstielemans.nl of bel met 040 – 21 80 515. Wij helpen u graag.